Ready for the ride – Moreel & Zinvol Leiderschap

maart 2019 – verdieping 2

Grote morele leiders – Wat laten de grote, morele leiders die de wereld heeft voortgebracht ons zien? Op de één of andere manier maakten zij allen een innerlijke ontwikkeling door, een persoonlijk groeiproces met betrekking tot wie zij ten diepste zèlf waren. Socrates daalde diep in zichzelf af en nodigde zijn studenten uit hetzelfde te doen. Ghandi maakte een enorme, geestelijke groei door die hem tot een grote (morele) leider vormde en ook Nelson Mandela maakte tijdens zijn gevangenschap een enorme, innerlijke transformatie door.

Religie – Jezus geeft aan hoe belangrijk het is naar onze stille binnenkamer te gaan en in het verborgene in onszelf – zonder omhaal van woorden – tot God (het Goddelijke) te bidden. Wat vraagt moreel leiderschap van onze innerlijke (geestelijke) ontwikkeling, waar het moderne, wetenschappelijk gerichte, onderwijs vooral op de buitenwereld, het materiële bestaan, is gericht. Socrates daagde zijn studenten vragenderwijs uit zich in het leven als geheel te verdiepen en daardoor ook in zichzelf. Ken U Zelf was één van de spreuken in de tempel van Delphi. Oosterse religies spreken over Zelfrealisatie (Zelf met een hoofdletter). Dit Zelf wordt ook wel Atma genoemd, de essentie van de menselijke ziel, waar de mens in alle zuiverheid opgaat in Para Atma en zich in stilte met het Goddelijke verenigt. We weten dat Jezus Zich vaak in de stille natuur terugtrok om alleen met God te zijn. De basis van Zijn (morele) leiderschap lag in Zijn innige, innerlijke relatie met God. Hij legt uit dat het Koninkrijk der Hemelen in onszelf gevonden wordt en dat alles ons geschonken wordt, als we dit Koninkrijk in onszelf weten te vinden. Is het voor morele leiders nodig deze weg naar binnen te gaan en zo ja, wat vraagt dit van het moderne onderwijs dat morele leiders wil voortbrengen? Wat kan het moderne onderwijs van deze inzichten leren?

Ziel en geest – Meester Eckehart, een Duits mysticus en filosoof uit de Middeleeuwen zegt: “Je draagt alle waarheid als je eigen wezen in je mee; waarom zoek je het buiten jezelf? Waarom blijf je niet bij jezelf om je eigen schat te ontvangen?” Augustinus, één van de kerkvaders, sluit hierop aan: “Als je zonder allerlei gedachten, zonder zinnelijke beelden en vormen, innerlijk weet wat door geen uiterlijk zien in je ziel is gelegd, dan weet je dat het waar is.” Over de ziel, in relatie tot de geest, spreekt Meester Eckehart in één van zijn traktaten: “De liefde verenigt de ziel met God. Een veredelde, vervolmaakte ziel wordt van het tijdelijke in de eeuwigheid geleid. Hier is de geest volkomen zuiver en geniet zij in haar oorsprong een grote vreugde. Zij (de geest) ontvangt als de gelijke van de gelijke. Hier bereikt de geest haar hoogste macht en allergrootste weelde. Heb God daarom zo lief, dat je God wordt met God. Om dit te bereiken, is een grote deugdzaamheid en gerechtigheid vereist en moet je innerlijk en uiterlijk leeg en vrij zijn in God. Dit vraagt om deemoed, het loslaten van vergankelijke dingen en een voorbijgaan aan jezelf. Doe alles voor God alleen. Je zult volkomen vrij zijn, als je jezelf vergeet en je – met alles wat je bent – vloeit in de grondeloze afgrond van Zijn oerbron. Onze ziel aanschouwt hier – niet in de tijd – maar in de eeuwigheid Zijn Godheid.” Hebben ware, morele leiders oog voor zowel de ontwikkeling van hun binnen- als buitenwereld? Beschikken zij over een ínnerlijke inspiratiebron en zo ja, hoe voeden zij zich met deze bron om zingeving aan hun leiderschap te geven?

Moderne wetenschap – Deze vereniging van het veelvuldige in het vormloze Ene, wordt door de moderne Quantum Mechanica in de Verenigd Veld theorieën beschreven. Alle materie- en krachtvelden, zoals het elektromagnetisme, de sterke en de zwakke wisselwerking binnen de atomen en de zwaartekracht worden alle één in het onderliggende, onmanifeste Verenigde (Energie)veld van het bestaan. De wereldwijde Transcendente Meditatie Organisatie heeft verschillende posters ontwikkeld waarbij de ontwikkeling van bewustzijn en de gelaagde materiële werkelijkheid systematisch naast elkaar worden gezet en beiden worden teruggevoerd naar het Verenigd Veld van alle Natuurwetten, zie poster hieronder.

Afbeeldingsresultaat voor unified field chart physics

Pijl en boog – Mede aan de hand van bovenstaand poster wordt de analogie van de pijl en de boog gebruikt. Als je een pijl wilt wegschieten, trek je deze op de boog eerst in tegenovergestelde richting terug, om hem vervolgens met de juiste richting (intelligentie) en energie weg te schieten. Dit ‘naar binnen keren’, van de pijl maakt hem krachtiger, stabieler, intelligenter, doelmatiger etc. Dit is volgens mij ook de meerwaarde van het (spiritueel) slijpen van de zaag, waar Stephen Covey in zijn boek de 7 eigenschappen van moreel leiderschap op doelt en bevestigt het belang van een juiste balans tussen produceren en het vergroten van je productiecapaciteit, waarnaar hij verwijst.

Waarom deze voorbeschouwingen

We zijn vandaag de dag in de samenleving en ook in het onderwijs zo ingesteld op de maakbaarheid van alles, ook van onze leerlingen en studenten, door initiatieven en regelgevingen van ‘buitenaf’. In mijn ogen vraagt moreel leiderschap ook om een  (geestelijk) ontplooiing van de innerlijke mens, in zowel de leerling, de leerkracht (de ‘professional’), als de ouder. Ik zou het betreuren als dit project over moreel leiderschap tot een (verdere) overbelasting van mijn collega’s, de leerlingen en eventueel de ouders zal leiden, in plaats van dat het ons allen zal verrijken. Ik beschouw deze weerspiegelingen van mezelf dan ook als opstapjes om hier samen met anderen op in te gaan, op voort te borduren en vervolgens met concrete voorstellen en praktisch uitvoerbare plannen te komen. Het draagt bij aan een rijpingsproces in mijzelf en wie weet doet het dit ook in/voor anderen.

Over de blogger

John Doe

Jaap van Setten

C.B.S. Het Startblok | PO
Mijn leven lang ben ik op zoek naar zingeving, waarbij hoofd en hart - ook in het onderwijs - samenkomen. Nu voor velen in de samenleving oude kaders wegvallen, of ter discussie worden …

Plaats een reactie

Andere blogposts